LEED® v5'te MAS nedir? Yapı malzemesi üreticileri için rehber
EPD'niz, içerik beyanınız veya sürdürülebilirlik sertifikalarınız olabilir. Peki bu belgeler, LEED hedefleyen bir projede ürününüzün değerlendirilmesine nasıl katkı sağlar?
LEED v5'in Building Product Selection and Procurement — MRc4 kredisi, ilgili ürünlerin belgelenmiş sürdürülebilirlik özelliklerini Multi-Attribute Score (MAS) adı verilen bir skorla değerlendirir. Türkçede 'MAS puanı' diye de anılır.
Bu rehber; MAS'ın nasıl oluştuğunu, proje puanıyla ilişkisini ve üretici olarak nelere dikkat etmeniz gerektiğini açıklar.
Kapsam: Proje puanına ilişkin açıklamalar LEED v5 BD+C Yeni Yapı ve Çekirdek ve Kabuk projeleri içindir.
Önce en önemli ayrım: Ürün skoru, proje puanı değildir
MAS, ürünün bu kredi kapsamındaki belgeye dayalı skorudur; üst sınırı 5'tir. MAS'ı 3 olan bir ürün, kullanıldığı projeye doğrudan 3 LEED puanı kazandırmaz.
Projeye katkı, ürünün skoru ile birlikte ilgili ürün kategorisindeki kullanım payına bağlıdır.
Ayrıca MAS, ürünün bütün LEED katkılarını kapsamaz. Düşük emisyon (MRc3) ve su verimliliği gibi özellikler, ilgili gereklilikler kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Hangi ürünler bu krediye girer?
MRc4 yapısal olmayan iç mekân ve kabuk ürünlerini dokuz kategoride değerlendirir:
| Kategori | USGBC adı | Örnek ürünler |
|---|---|---|
| Boya ve kaplamalar | Paints and coatings | İç cephe boyası, ahşap vernik |
| Yapıştırıcı ve sızdırmazlık | Adhesives and sealants | Seramik yapıştırıcısı, silikon, derz dolgusu |
| Döşeme | Flooring | Seramik ve porselen karo, halı, laminat, parke |
| Duvar | Walls | Duvar karosu, alçıpan, iç kapı |
| Tavan | Ceilings | Alçıpan, metal asma tavan, akustik panel |
| Yalıtım | Insulation | Taş yünü, cam yünü, XPS, EPS |
| Mobilya | Furniture | Ofis mobilyası, mutfak dolabı, tezgâh |
| Kompozit ahşap | Composite wood | MDF, yonga levha, kontrplak |
| Tesisat armatürleri | Plumbing fixtures | Vitrifiye, batarya, küvet |
Seramik karo gibi ürünler, kurulduğu yere göre döşeme ya da duvar kategorisine girer. Yapısal ürünler (beton, çelik, donatı gibi) MRc4'e girmez; gömülü karbon kredilerinde (MRp2, MRc2) değerlendirilir.
Üretici için neden önemli?
MAS değerlendirmesi, elinizdeki belgelerin birlikte ne ifade ettiğini görmenizi sağlar:
- Hangi sürdürülebilirlik alanlarını belgeliyorsunuz?
- Belgeleriniz birbirini tamamlıyor mu?
- Yeni bir belge mevcut katkıyı artırabilir mi?
- Proje ekibine hangi bilgileri sunmanız gerekiyor?
Amaç yalnızca daha fazla belge edinmek değil, ürününüze uygun ve değerlendirmede kullanılabilir kanıtları bir araya getirmektir.
MAS nasıl hesaplanır?
Değerlendirme beş kriter alanını kapsar:
| Kriter alanı | Değerlendirilen konulara örnekler |
|---|---|
| İnsan Sağlığı | Ürün içeriğinin açıklanması ve kimyasal tehlikeler |
| İklim Sağlığı | Ürünün iklim etkilerinin belgelenmesi ve azaltılması |
| Ekosistem Sağlığı | Kaynak kullanımı ve ekosistemlerle ilişkili etkiler |
| Sosyal Sağlık ve Eşitlik | Tedarik zincirindeki sosyal uygulamalar |
| Döngüsel Ekonomi | Geri dönüştürülmüş içerik, yeniden kullanım ve geri alım |
Hesaplama üç temel kurala dayanır:
- Aynı kriter alanında en yüksek uygun katkı alınır. Katkılar o alan içinde toplanmaz.
- Farklı kriter alanlarının katkıları toplanır. Bir belge birden fazla alana katkı sağlayabilir.
- Toplam en fazla 5 olur.
Belgenin adı tek başına yeterli değildir. İlgili sürüm, seviye, doğrulama ve ürün kapsamı koşullarının da karşılanması gerekir.
Bir örnek: Seramik karo
Aşağıdaki kurgusal örnekte, tüm belgelerin ilgili uygunluk koşullarını sağladığı varsayılmıştır.
| Ürün belgesi veya özelliği | Kriter alanı | Katkı |
|---|---|---|
| LEED ön kontrol koşullarını sağlayan HPD | İnsan Sağlığı | 1 |
| Uygun ürüne özgü Tip III EPD | İklim Sağlığı | 1 |
| Belgelenmiş %20 tüketici öncesi geri dönüştürülmüş içerik | Döngüsel Ekonomi | 0,1 |
| Tahmini MAS | 2,1 |
Bu ürün için İnsan Sağlığı alanında daha yüksek seviyenin tüm koşullarını karşılayan bir belge sağlanırsa, mevcut 1 katkısının yerine 2 kullanılabilir. Diğer katkılar değişmediğinde toplam 3,1 olur.
Burada artış, aynı alana ikinci belge eklenmesinden değil, daha yüksek uygun katkının mevcut değerin yerini almasından kaynaklanır.
Sık karşılaşılan belgeler ve katkıları
İklim Sağlığı · Climate Health
| Belge | Katkı |
|---|---|
| Ürüne özgü Tip III EPD (dış doğrulamalı) | 1 |
| Optimize EPD: GWP'de %20'den fazla azalma | 2 |
| Optimize EPD: GWP'de %40'tan, üç etki kategorisinde %10'dan fazla azalma | 3 |
İnsan Sağlığı · Human Health
| Belge | Katkı |
|---|---|
| HPD, LEED ön kontrollü (1000 ppm) | 1 |
| HPD, üçüncü taraf doğrulamalı (100 ppm) | 2 |
| Declare | 1 |
| Declare, doğrulanmış Red List Free | 2 |
| C2C Material Health Certificate | 1–3 |
Ekosistem Sağlığı · Ecosystem Health
| Belge | Katkı |
|---|---|
| FSC 100% | 3 |
| FSC Mix | 2 |
| PEFC Certified | 2 |
| Optimize EPD | 1–2 |
| Yasal ahşap kaynağı ve açıklaması | 1 |
Sosyal Sağlık ve Eşitlik · Social Health & Equity
| Belge | Katkı |
|---|---|
| FSC Mix ya da FSC 100% | 2 |
| PEFC Certified | 1 |
| BIFMA LEVEL 2024 Tier 3–4 (mobilya) | 1 |
Döngüsel Ekonomi · Circular Economy
| Belge | Katkı |
|---|---|
| Geri dönüştürülmüş içerik | orana göre, en fazla 1 |
| FSC Recycled ya da PEFC Recycled | 1 |
| USGBC onaylı üretici geri alım programı | 1 |
Tek belgeyle beş alan: Cradle to Cradle Certified. v4 Gümüş ve üstü ya da v3.1 Altın ve üstü sertifika beş alanın hepsine katkı sağlar; tahmini MAS 5 olur.
Tam liste USGBC'nin BPSP belgesinin Tablo 1'inde; USGBC bu listeyi düzenli olarak günceller.
Belgelerinizi değerlendirirken nelere dikkat etmelisiniz?
EPD: Kapsamını kontrol edin
"EPD'miz var" bilgisi değerlendirme için başlangıçtır. Belgenin türü, ürününüzü kapsaması ve ilgili teknik koşulları sağlaması incelenmelidir.
Sektör ortalaması EPD'si MRc4'te tek başına skor getirmez; skor için ürüne özgü EPD gerekir. Sektör EPD'si yalnız optimize EPD hesabında karşılaştırma belgesi olarak kullanılabilir; bunun için üreticinin adı belgede katılımcı olarak geçmelidir. İyileştirme iddiası içeren belgelerde karşılaştırmanın yöntemi ve dayanakları ayrıca önemlidir.
HPD: Doğrulama tek başına yeterli değildir
Daha yüksek katkı için yalnızca üçüncü taraf doğrulamasına bakılmaz. İçerik açıklama eşiği ve ilgili kimyasal tehlikelerden kaçınma koşulları da değerlendirilir.
FSC, PEFC ve diğer sertifikalar: Tam belge türünü belirleyin
Sertifika ailesinin adı kadar, belgedeki tam iddia ve ürün kapsamı da önemlidir. Örneğin farklı FSC iddiaları aynı katkıyı sağlamaz. Ahşap belgeleri yalnız ahşap içeriği ağırlıkça %50'nin üstünde olan ürünlerde sayılır.
Geri dönüştürülmüş içerik: Oranı ve türünü ayırın
Tüketici öncesi ve tüketici sonrası içerik farklı ağırlıklarla hesaba girer: tüketici sonrası tam, tüketici öncesi yarı ağırlıkla. Yüzdelerin ürün bazında açıklanması ve uygun belgelerle desteklenmesi gerekir.
Önemli: Bu bölüm belge seçimine yönelik bir başlangıç rehberidir. Kesin değerlendirme, ilgili USGBC koşulları ve ürün belgeleri birlikte incelenerek yapılır.
Ürünün projedeki kullanım payı neden önemli?
MRc4 kapsamında proje puanı, tek tek ürünlere değil, koşulları sağlayan ürün kategorilerine göre oluşur.
Kategori hesabında ürünlerin MAS ile ağırlıklandırılmış değerleri, kategorideki toplam değere oranlanır. Kategori için uygun ve tutarlı bir ölçüm yöntemi kullanılır.
Örnek: Döşeme kategorisi
Aşağıdaki örnekte alan esas alınmıştır.
| Ürün | Kullanılan alan | MAS | Alan × MAS |
|---|---|---|---|
| Seramik karo A | 480 m² | 2,1 | 1.008 |
| Vinil döşeme B | 300 m² | 1,0 | 300 |
| Halı karo C | 220 m² | 0 | 0 |
| Toplam | 1.000 m² | 1.308 |
Kategorinin ayarlanmış oranı = 1.308 ÷ 1.000 × 100 = %130,8
İlgili BD+C kapsamındaki kurala göre %100'ün üzerindeki kategori 1 puan sağlar; tam %100 yeterli değildir. Kredi kapsamında en fazla 5 puan kazanılabilir.
Örnekte MAS katkısı bulunmayan halı da kategori toplamına dahildir. Dolayısıyla sonuç, yalnızca yüksek skorlu ürünlere değil, kategorinin bütününe bağlıdır.
Ürün kategoriyi tek başına taşıyabilir mi?
Bir ürünün kategoriyi tek başına %100'ün üstüne çıkarması için kategorideki payının 1 / MAS'tan büyük olması gerekir.
| Tahmini MAS | Kategorideki payı şu oranı aşmalı |
|---|---|
| 5 | %20 |
| 4 | %25 |
| 2,5 | %40 |
| 2 | %50 |
| 1 ya da altı | Tek başına taşıyamaz |
Örnekteki seramik karo A'nın MAS'ı 2,1; gereken pay yaklaşık %47,6. Karonun payı %48 olduğu için kategoriyi tek başına %100,8'e taşır. MAS'ı 1 ya da daha düşük olan ürün de boşa gitmez: kategorideki diğer ürünlerle birlikte toplamı yükseltir.
Daha yüksek MAS için nereden başlamalısınız?
Önce mevcut katkınızı belirleyin.
Belgelerinizin hangi alanlarda karşılık bulduğunu ve hangi koşulları sağladığını inceleyin.
Sonra seçenekleri karşılaştırın.
Henüz katkı bulunmayan bir alanı belgelemek veya mevcut bir alanda daha yüksek seviyeye ulaşmak, toplamı artırabilir. Ancak toplam zaten 5 ise ek belge MAS'ı yükseltmez.
Belge yatırımını yalnızca skora göre seçmeyin.
Müşteri talepleri, hedef pazar, maliyet, süre ve belgenin başka kullanım alanlarını da değerlendirin.
Ürün kapsamını ve geçerliliği gözden kaçırmayın.
Değerlendirilen ürün ile belgenin kapsadığı ürünün eşleşmesi gerekir. Projeye uygulanacak tarih ve geçerlilik koşulları da kontrol edilmelidir.
LEED v4.1 projelerinde durum ne?
LEED v4.1'de aynı belgeler üç ayrı krediye ayrı ayrı katkı sağlar: Environmental Product Declarations, Sourcing of Raw Materials ve Material Ingredients. Sektör EPD'si de orada bir ürün olarak sayılır. LEED v5'te bu krediler MRc4'te tek bir skorda birleşti.
LEED v4.1 BD+C'ye yeni proje kaydı 30.06.2027'de kapanıyor; o tarihe kadar iki sürümde de proje başlıyor. Ecowa Spec föyleri ürünün v5 ve v4.1 katkısını ayrı ayrı gösterir.
Ecowa Spec neden "tahmini MAS" ifadesini kullanır?
Ecowa Spec, paylaşılan ürün belgelerini ilgili USGBC kaynaklarıyla karşılaştırarak bir değerlendirme yapar. Föydeki tahmini MAS, bu incelemenin sonucudur.
Föydeki skorun projede de geçerli olması için belge, ürünün satın alındığı tarihte geçerli olmalı; belgede ürünün ticari adı ve benzersiz bir belge numarası görünmelidir. USGBC belge tablosunu güncelledikçe katkılar da değişebilir.
Projedeki kullanım miktarı, kategori hesabı ve proje özelindeki uygunluk değerlendirmesi ayrıca ele alınır. Nihai sertifikasyon incelemesi GBCI sürecinin parçasıdır.
Bu nedenle Ecowa Spec föyü, bir LEED ürün sertifikası veya garanti edilmiş proje puanı değildir. Ürün LEED v5 kredilerine katkı sağlar; puanı proje alır.
Ürününüzün mevcut durumunu öğrenin
Hangi belgelerinizin değerlendirmede kullanılabileceğini ve hangi bilgilerin eksik olduğunu birlikte belirleyelim.
Bir ürününüzün belgelerini paylaşın. Gerekli bilgi ve belgeler bize ulaştıktan sonra 2 iş günü içinde ücretsiz ön değerlendirmenizi e-postayla iletelim.
Tam ürün föyü ve ayrıntılı yol haritası ayrıca tekliflendirilir. Ön değerlendirme satın alma yükümlülüğü doğurmaz.
Teknik kaynaklar
- USGBC — LEED v5 Reference Guide for Building Design and Construction, Temmuz 2026, MRc4 Building Product Selection and Procurement (s. 144–146).
- USGBC — Criteria Areas & Achievement Levels in LEED v5 (BPSP), sürüm 1.3, Şubat 2026.
- USGBC — LEED v4.1 Building Design and Construction, 28.07.2023.
- USGBC — LEED sertifikasyon son tarihleri (usgbc.org/tools/leed-certification/deadlines).
- İlgili USGBC hesaplayıcısı ve yayımlanmış ek açıklamalar, ürün bazındaki değerlendirmede ayrıca kontrol edilir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır. Ürün değerlendirmesinde geçerli teknik gereklilikler esas alınır.
Son güncelleme: